‘Hef merendeel conservatoria op’ (De Volkskrant)

op 12 augustus 2011 door lise witteman in achtergrond, nieuwsbericht

Er zijn niet alleen te veel muziekstudenten, maar ook te veel conservatoria. Zeker zes van de negen conservatoria zouden opgeheven kunnen worden, vinden (oud-)bestuurders en (oud-)docenten van met name conservatoria in de Randstad.

Het is een radicale opvatting op het moment dat staatssecretaris Zijlstra zich buigt over de toekomst van de kunstopleidingen. Het kabinet wil dat minder studenten een kunstopleiding aan een van de hogescholen volgen. De HBO-raad stelde daarom vorige maand voor het aantal jazz- en klassieke muziekstudenten met 10 procent te reduceren.

Uit een rondgang langs (oud-)bestuurders en (oud-)docenten blijkt echter dat een deel van het Nederlandse muziekonderwijs om een veel grondiger herziening vraagt. Door zeker zes van de negen conservatoria op te heffen, komt geld vrij dat kan worden besteed aan twee tot drie topconservatoria en goede begeleiding van jong talent; aan kwaliteit in plaats van kwantiteit. In de internationale muziekwereld worden Nederlandse studenten gezien als tweederangs muzikanten. Vooral buitenlandse musici maken kans op een baan bij de orkesten.

Het zijn vooral de randstedelijke conservatoria die voor zo’n radicale verandering voelen. De provinciale conservatoria zijn tegen. Daar leeft de stellige overtuiging dat een regionaal conservatorium de omgeving culturele glans geeft. Tot ergernis van de Randstad, waar de opvatting heerst dat de provincie regionale trots voor landelijke kwaliteit laat gaan.

Kwaliteit versus kwantiteit

Henk van der Meulen, directeur van het conservatorium in Den Haag, ervaart dat ‘sommige hogescholen’ in de provincies politiek zwaarder laten wegen dan muzikale inhoud. ‘Je kunt ook moeilijk van opleidingen verwachten dat ze zichzelf opheffen. Toch vind ik dat die culturele trots van een stad of regio minder zwaar zou moeten meetellen. We moeten ons op kwaliteit concentreren.’

‘Tussen de Nederlandse conservatoria bestaan geen verschillen in kwaliteit’, zegt Harrie van den Elsen, directeur van het Conservatorium Maastricht. De argumenten voor minder muziekopleidingen komen louter voort uit eigenbelang. ‘Ik vind het jammer dat de hogescholen uiteindelijk vanwege de strijd om het budget alleen voor zichzelf gaan en het belang van een goede infrastructuur ondermijnen.’

Maar het grote aantal conservatoria leidt ertoe dat ook zwakke kandidaten altijd wel ergens worden toegelaten, zegt pianist Martyn van den Hoek, docent aan het Utrechts Conservatorium en in 1986 winnaar van het eerste internationaal Frans Liszt Pianoconcours. ‘Wie niet wordt toegelaten in Amsterdam, probeert het in Den Haag en vervolgens bij de andere conservatoria. Net zolang tot hij een plaatsje heeft. Zo kan er bij het ene conservatorium een student worden aangenomen voor een master, waar een ander conservatorium diezelfde student niet eens voor de bachelor zou aannemen.’

Algemeen bekend

Deze gang van zaken is ‘algemeen bekend’, beaamt Hans Verbugt, die diverse directiefuncties vervulde aan de conservatoria in Amsterdam en Rotterdam. ‘Voor de meeste instellingen geldt dat de toegangseisen absoluut omhoog moeten.’

Strengere selectie levert echter minder geld op, omdat de muziekopleidingen per student subsidie van de overheid krijgen. Dat beïnvloedt het selectieproces, zegt Tamara Rumiantsev, oud-bestuurslid aan het Utrechts Conservatorium. ‘Door dat financieringssysteem zijn de toelatingseisen steeds lager komen te liggen. Bovendien kost het een instelling geld als een student langer dan vier jaar over zijn studie doet. Het wordt bijna vanzelfsprekend dat een student slaagt voor zijn examen.’

In Frankrijk is onderscheid gemaakt tussen de twee grote conservatoria in Parijs en Lyon, waar het selecte gezelschap topstudenten zich ophoudt, en de meer regionaal georiënteerde muziekacademies. Zo’n ‘piramidestructuur’ moet ook in Nederland worden ingevoerd, vindt Martin Prchal, die de afgelopen tien jaar directeur was van de Europese vereniging van conservatoria AEC. ‘Ik stel me voor dat masteropleidingen alleen aan een beperkt aantal instituten worden aangeboden voor de kleine groep toekomstige podiummusici. De andere conservatoria kunnen zich dan buigen over de verschillende bachelors voor muziekdocenten en alle andere musici die een samenleving nodig heeft.’

Voorscholen

Het geld dat vrijkomt door een groot aantal masterstudies af te schaffen, moet volgens Prchal gaan naar muzikale scholing op jongere leeftijd. ‘In andere landen zijn vooropleidingen beter gestructureerd. Slechts een enkel Nederlands conservatorium steekt geld in de ontwikkeling van jong talent, want daar betaalt de overheid nauwelijks aan mee. Bovendien wordt op de muziekscholen flink bezuinigd.’

Voor Cynthia Wilson, van huis uit klaveciniste, is het grote aantal conservatoria is ‘een lachertje’. Wilson schreef in 2010 een rapport over de toekomst van creativiteit voor het Rotterdams Conservatorium. In de jaren negentig gaf ze les aan Nederlandse conservatoria en was ze onder meer artistiek manager van het Rotterdams Philharmonisch Orkest.

‘De Europese concurrentie is zeer zwaar’, zegt Wilson. ‘Daar kunnen Nederlanders niet tegenop. Ook volgens Wilson schort het aan goede vooropleidingen. ‘Al het gewicht ligt op de HBO-opleidingen. Maar in die fase zou het één op één onderwijs al grotendeels moeten zijn afgerond en vervangen door creatief ondernemerschap en samenspel.’

Provincie

De omslag wordt bemoeilijkt, zeggen met name betrokkenen uit de Randstad, omdat de provinciale conservatoria tegenwerken. Componist Peter-Jan Wagemans, verbonden aan het Rotterdams Conservatorium: ‘De regio hecht sterk aan het vooroordeel dat er een conservatorium voor nodig is om cultuur te trekken. Dat is volgens mij niet per se noodzakelijk.’ Oud-bestuurder Hans Verbugt, die zelf in Maastricht studeerde: ‘De politieke lobby’s op regionaal niveau zijn zeer sterk. De bestuurders van de hogescholen zien een afdeling kunstonderwijs toch als een diamantje.’

Een van de voorvechters van de provinciebelangen is Harrie van den Elsen, directeur van het Conservatorium Maastricht en voorzitter van de vereniging van Nederlandse conservatoria, het Netwerk Muziek. In september verruilt hij Maastricht voor Groningen, waar hij directeur wordt. In de discussie proeft hij ‘enige arrogantie uit de Randstad’.

Van den Elsen vindt dat er een raamwerk van conservatoria over Nederland gespannen moet blijven, zodat cultuur evenredig over het land wordt verdeeld. ‘Ik vind het een buitengewoon slechte gedachte om aan slechts twee of drie instituten masteropleidingen aan te bieden. In dat geval is er op een conservatorium geen sprake van samenspel en uitwisseling van kwaliteiten tussen de bachelor- en masterstudenten.’

Hij stoort zich daarom ook aan het pleidooi voor de piramidestructuur ‘De beste docenten willen altijd ook aan masterstudenten les kunnen geven. Zij zullen zich minder snel verbinden aan een conservatorium met alleen een bacheloropleiding.’

Bachelor en master op de conservatoria

De bachelor- en masteropleidingen voor muziek die worden aangeboden door de verschillende conservatoria, worden onder het hoger beroepsonderwijs (hbo) geschaard. Sommige conservatoria maken deel uit van een hogeschool die een scala aan beroepsopleidingen aanbiedt, andere van een instelling die alleen kunstopleidingen aanbiedt.

Toelating tot een conservatorium geschiedt via een toelatingsexamen, waarbij zowel theorie als praktijk wordt getoetst. Soms is een student wel geschikt voor een conservatoriumopleiding, maar moet zijn instrumentale vaardigheid of muziektheoretische kennis nog verder worden ontwikkeld. Deze studenten worden toegelaten tot het voorbereidend jaar van het conservatorium. Daarna leggen ze opnieuw het toelatingsexamen af voor de bacheloropleiding. Doorgaans neemt een bacheloropleiding vier jaar in beslag.

Na voltooiing van de bachelor kunnen studenten die deze opleiding op heel hoog niveau hebben afgerond, doorgaan voor de masteropleiding. Van de negen conservatoria die Nederland telt, bieden er zeven een of meerdere masters aan. De master duurt twee jaar en biedt verdere verdieping in de materie.

19 reacties

  1. Brian

    27 november 2014 @ 03:13

    michael

    27 november 2014 @ 22:53

    howard

    6 december 2014 @ 22:44

    Derek

    8 december 2014 @ 15:11

    Hubert

    8 december 2014 @ 15:42

    Jeffery

    15 december 2014 @ 13:34

    ryan

    18 december 2014 @ 18:05

    robert

    18 december 2014 @ 22:12

    Julian

    14 januari 2015 @ 10:52

    Tim

    22 januari 2015 @ 22:37

    Darryl

    30 januari 2015 @ 14:20

    Antonio

    30 januari 2015 @ 14:51

    Lloyd

    30 januari 2015 @ 15:18

    Peter

    30 januari 2015 @ 15:47

    roland

    1 februari 2015 @ 05:47

    donald

    2 februari 2015 @ 12:46

    Francis

    2 februari 2015 @ 13:18

    Johnnie

    2 februari 2015 @ 14:18

    Bryan

    3 februari 2015 @ 22:46

    Accountants allochtonen amsterdam arbeidsmarkt criminaliteit crisis cultuur denemarken dieren economie europa Financieel FollowTheMoney immigratie Job Cohen journalistiek justitie Lobby marokko media milieu obama ondernemen onderwijs openbaar vervoer politiek binnenland politiek buitenland porno ProRail psychologie PvdA PVV recht vakantie verenigde staten wilders

  • Meta

  • RSS twitter.com/LiseWitteman