Kleine partijen zwoegen in de marge

op 1 juni 2010 door lise witteman in reportage

Ze staan niet in de kieswijzers en ze zitten nooit bij De Wereld Draait Door. Voor de kleine partijen is het bijna onmogelijk om voet aan de grond te krijgen. Met beperkte middelen en onbeperkt optimisme zwoegen ze in de marge van de campagne, in de hoop op een verkiezingswonder.

‘Een kwart van de Nederlanders is ongebonden spiritueel’, houdt lijsttrekker Lea Manders haar publiek voor. ‘Waarom hebben die geen partij?’ Het is verkiezingsavond nummer twee voor Manders’ Partij voor Mens en Spirit: eerst Groningen, nu Zaltbommel. De zaal is gevuld met twee dozijn zwevende kiezers, klaar om bekeerd te worden: ietsisten, new-agers, ontheemden in de wereld van markt en strijd. ‘Vroeger gaf Moeder Aarde haar vruchten en die waren voor ons allemaal’, zegt een van hen. ‘Nu moet je geld verdienen om die vruchten te krijgen.’ Meanders beaamt: ‘We lopen aan tegen de grenzen van de menselijkheid. De mens is geen economisch wezen.’

De Partij voor Mens en Spirit is een van de zeven partijen die op 9 juni vanuit het niets de sprong naar de Tweede Kamer hopen te maken. Het is een missie met een geringe slagingskans. In de afgelopen twintig jaar lukte het slechts zes partijen zonder voorgeschiedenis in de Kamer de kiesdrempel te halen: de SP, het Algemeen Ouderen Verbond (AOV) en de Unie 55+ in 1994, Leefbaar Nederland en de LPF acht jaar later, en de Partij voor de Dieren bij de laatste verkiezingen.

Toch is pessimisme ver te zoeken. ‘We verwachten zeker drie, vier, vijf zetels’, denken ze bij Nieuw Nederland. ‘Drie of vier zetels zou leuk zijn, maar twee moet sowieso lukken’, schat Heel Nederland in. De jongerenpartij Lijst 17 baseert haar rooskleurige verwachtingen ‘drie tot vijf zetels’ op het grote aantal tieners en twintigers dat zich niet vertegenwoordigd zou voelen door de gevestigde partijen. De PiratenPartij zag haar ledental de laatste weken ‘vertienvoudigen’ naar tweehonderd en mikt op twee tot drie zetels.

Verliezen is geen optie voor deze partijen, of beter gezegd: een hele dure optie. 11.250 euro borg hebben ze moeten betalen om aan de verkiezingen mee te kunnen doen. Die borg krijgen ze alleen terug als ze op 9 juni driekwart van de kiesdeler halen – bij de verkiezingen van 2006 kwam dat nog neer op 49 duizend stemmen. Van de veertien nieuwkomers haalden toen alleen de Partij voor de Dieren en EénNL van Marco Pastors die grens. De andere twaalf partijen waren hun geld kwijt.

Daar komt nog een klein vermogen bij aan campagnekosten, allemaal uit eigen zak te betalen. Subsidie krijgen partijen pas als ze in de Kamer komen. ‘Mijn auto is dertien jaar oud, ik heb dringend een nieuwe nodig’, zegt Sander de Wijs van Heel Nederland. ‘Maar dat geld gaat allemaal naar de campagne.’ Halsoverkop moesten de partijen het geld bij elkaar schrapen, toen in februari plots het kabinet viel. De ene partij ging met de pet rond bij familie en vrienden, een ander gebruikte een erfenis en een derde roomt haar studiefinanciering af om de campagnekas te spekken.

Maar alle tijd, moeite en frustratie die de partijen in hun campagne stoppen, laat zich niet in geld uitdrukken. ‘Gepraat als Brugman’ had Partij Eén om mee te mogen doen aan een verkiezingsdebat in Utrecht met “grote jongens” als Fred Teeven (VVD) en Hans Spekman (PvdA). En toen stortte vlucht 8U771 neer bij Tripoli. Alle grote partijen legden hun campagne stil. Het debat, dat twee dagen na de crash zou plaatsvinden, werd afgelast. Alle inspanningen van Partij Eén waren voor niets geweest.

Over slechte publiciteit hoeven de kleine partijen zich weinig zorgen te maken, want media-aandacht is schaars. Heel Nederland ziet zich gedwongen zijn holistische boodschap aan de man te brengen via huisbezoeken. De uitnodigingen stromen nog niet binnen. De PiratenPartij telde haar winst al toen ze bij de presentatie van haar kandidatenlijst een volle zaal journalisten mocht begroeten. Luttele weken later was de aandacht voor het programma geslonken tot een handjevol belangstellenden.

Maar al het geploeter in de schaduw van de grote partijen is het meer dan waard. Want over Eén ding zijn alle nieuwkomers het eens: het moet helemaal anders in Den Haag. Warmer. Spiritueler. Jonger. Innovatiever. De kleine partijen zijn vastberaden om na 9 juni een nieuwe wind te laten waaien over het Binnenhof. En als het deze verkiezingen niet lukt, zo beloven ze, dan doen ze het hele kunstje in 2014 gewoon nog eens over.

Dit artikel is samen met Volkskrantcollega Jonathan Witteman geschreven

10 reacties

  1. Bernard

    25 november 2014 @ 17:33

    Jeff

    28 november 2014 @ 23:36

    Austin

    29 november 2014 @ 06:28

    oscar

    6 december 2014 @ 00:47

    Kenneth

    13 december 2014 @ 11:59

    corey

    20 december 2014 @ 18:15

    Brett

    15 januari 2015 @ 03:42

    alfonso

    16 januari 2015 @ 16:03

    Terry

    29 januari 2015 @ 10:51

    Bernard

    6 februari 2015 @ 22:59

    Accountants allochtonen amsterdam arbeidsmarkt criminaliteit crisis cultuur denemarken dieren economie europa Financieel FollowTheMoney immigratie Job Cohen journalistiek justitie Lobby marokko media milieu obama ondernemen onderwijs openbaar vervoer politiek binnenland politiek buitenland porno ProRail psychologie PvdA PVV recht vakantie verenigde staten wilders

  • Meta

  • RSS twitter.com/LiseWitteman